Barreiro Rivas: "Non pode haber maior autogoberno sen cambiar o financiamento"

- É necesario modificar o actual Estatuto?
- O debate non estaba presente na sociedade e nos partidos galegos até que comeza nas outras dúas nacionalidades históricas. Incluso chega antes a Andalucía. As forzas políticas galegas deben explicar para que se precisa un novo Estatuto. Na miña opinión, unha reforma é necesaria cando despois de vintecinco anos de vixencia do actual se advirten disfuncionalidades, imprevisións e cambios que obrigan a mudar a normativa. Tamén existe unha visión distinta da autonomía que obriga a incluír un modelo competencial e financeiro novo. En terceiro lugar, hai unha modificación constitucional en cernes. O obxectivo había que telo definido antes de iniciar a propia reforma. O que pasa é que se nos guiamos polo xeito en que politicamente usamos os galegos o Estatuto non existiría necesidade dun novo porque imos moi por debaixo das posibilidades que nos dá o actual. Non obstante teño a esperanza de que a nosa vontade política cambie e polo tanto é necesario ter xa un marco novo definido.

- Propostas como a do Foro para un Novo Estatuto, a catalá ou a vasca semellan querer remarcar os feitos diferenciais que recoñece a Constitución. Pretenden implantar un novo modelo de Estado?
- A práctica lóxica sería modificar primeiro a Constitución e logo os Estatutos. Como o proceso é o contrario, non se pode evitar que detrás destas propostas de reforma estatutaria haxa unha intencionalidade de cambiar a Carta Magna. O que acontece é que o Goberno central tamén propón unha reforma constitucional que discrepa das propostas estatutarias e ninguén se quere sentar a falar deste galimatías xurídico. Por outro lado, cando Cataluña inicia a súa reforma está claramente pedindo que se lle recoñeza o seu feito diferencial. Pero non só polas cualificacións que lle dan á autonomía: nación ou comunidade nacional. A discusión fundamental no caso catalán, como na nosa proposta, vai estar sobre todo no financiamento. Euskadi xa ten resolto este asunto. O problema do futuro Estatuto de Galicia pode ser o de caer na literatura e non ser capaz de imitar un modelo de financiamento semellante ao vasco e o catalán.

- Por que motivo?
- Porque chegado o momento pode ser que a un Estatuto se lle diga que si e a outro que non dependendo dos recursos dos que dispoña a comunidade, de xeito que Galicia pode acabar contribuíndo á creación de feitos diferenciais que despois non podemos desenvolver. Na parte que elaborou na nosa proposta Francisco Constenla trata de buscar a conexión entre un sistema fiscal avanzado e un nivel competencial amplo. Por iso hai que pactar co Estado unha distribución de recursos que nos favoreza a todos e que non se quede no que piden cataláns e vascosque consiste en que o que máis ten máis leva.

- Pódese dicir entón que para avanzar no autogoberno hai que modificar o modelo de financiamento?
- Un maior autogoberno pasa por un bo financiamento. Non importa o que se poida reclamar dende o punto de vista xurídico senón o que se pode gobernar de xeito eficiente. Eu sempre poño un exemplo moi claro. Cando un rapaz novo lle pide permiso aos pais para ir a un concerto de Bon Jovi a Madrid, realmente non lle pide autorización senón os cartos para ir. Polo tanto aínda que formalmente se faga unha solicitude de competencia, en realidade o que se reclama son os recursos. Non é o mesmo o noso debate competencial que o dos países grandes e ricos. Por iso a nosa proposta está enmarcada no absoluto realismo e temos que ter claro que o avance no autogoberno no se pode producir sen desenvolvemento económico. De todos os xeitos, aínda que teñamos unha economía menos potente e uns niveis de renda máis baixos, non temos porque renunciar á autonomía financeira. O que pasa é que hai que modificar o modelo de goberno e as posibilidades de investimento.

- En que sentido?
- Unha familia que ten unha renda de mil euros ao mes non pode gastar o mesmo que unha familia que posúe seis mil euros. Iso non quere dicir que non poida vivir con dignidade. Nós temos un Goberno que imita o Goberno do Estado e ás comunidades ricas. Temos as mesmas prioridades, os mesmos organismos opulentos e o mesmo número de directores xerais, os mesmos recursos de protocolo e repetimos as facultades, por exemplo. Todo iso cos nosos cartos non se pode facer. Polo tanto o noso modelo ten que ser distinto.

- No relatorio que preparou sobre democracia e participación cidadá enumera unha serie de dereitos que xa están recollidos noutras cartas. É necesario incluílos nun novo Estatuto?
- Por un lado hai que partir da base de que existen xa normativas e cartas de dereitos a nivel europeo e mundial máis avanzados que a Constitución. Por outro lado, pensamos en ser radicais nos dereitos cidadáns. Por exemplo, defendemos que non se poda suprimir nin por sentencia xudicial o dereito a sufraxio. Igual que un galego non pode perder a súa cidadanía a menos que o pida expresamente. Tamén incluímos dereitos que forman parte da cultura moderna, como a igualdade de sexos ou a atención social que sirve de garantía da dignidade humana. Todo isto forma parte dunha definición moderna de cidadanía.

- Falan de cidadanía galega, unha definición que levantou moita polémica na proposta de Estatuto vasco.
- Tanto a definición do Plano Ibarretxe como nas nosas propostas é perfectamente asumíbel. Levantou polémica na circunstancia política de Euskadi. O Plano Ibarretxe supedita o outorgamento, privación e documentación do dereito de cidadanía ás leis do Estado. Polo tanto non debe existir ningún tipo de problema porque o único que fai é transferir a xestión da cidadanía. En ningún caso nin nós nin eles pedimos a capacidade de lexislar os principios xerais da cidadanía á marxe das leis do Estado.

- De que xeito se establecen na súa proposta as canles de participación cidadá?
- Queremos adaptar os procesos electorais ás circunstancias de Galicia. Por iso demandamos unha circunscrición para o Parlamento Europeo ou a supresión da provincia como circunscrición para outras convocatorias. Pensamos que estas decisións farían eficiente a participación dos cidadáns.

- Estas reformas das circunscricións xunto coas reformas administrativas modificarían sistemas clientelares de votacións?
- Se hai máis circunscricións e son máis pequenas entón serían máis participativas, coñeceríanse máis as listas e habería unha maior vinculación do deputado á terra. En parte melloraría algo o problema do clientelismo político, pero por outro lado non se pode esquecer que non se trata basicamente dun problema instrumental senón cultural. É unha actitude dos cidadáns. Como en toda transacción un non vende senón hai outro que compra. Aínda que penso que a longo prazo as propostas que se recollen nas bases axudarían a un cambio na cultura política.

- Tamén recollen moitos dereitos propios do sistema de benestar.
- Volvemos ao de antes. Falar non ten cancelas. Todos os dereitos que recollemos como os de renda básica, vivenda ou pensións non contributivas logo hai que pagalas. Xa existen noutras partes do Estado e en moitos son de maior contía. Un vello que nunca traballo cobra en Euskadi o duplo que aquí. No exemplo do rapaz que pide ir ao concerto pode ser que o pai lle diga que si pero non lle dá os cartos. O resultado é que o rapaz non pode ir ao concerto aínda que teña o permiso. Hai que decidir claramente canto se pode gastar e en que se quere gastar, para compaxinar o benestar co realismo político.

- Como será o debate sobre o Estatuto entre os partidos?
- Se lemos o texto que lle encargou o PSOE a Iniciativas XXI, vemos que aínda que hai diferenzas co noso sobre todo na definición, existen puntos de encontro. Iso faría que un grupo de expertos puidese fusionar os dous, porque non hai que esquecer que un Estatuto non é dun partido. O problema preséntao o PP, aspecto que marca diferenzas enormes co caso catalán e o vasco. Mentres alí é o partido maioritario quen inicia o debate, aquí son os minoritarios. Dá a sensación de que o PP ten a intención de paralizar o proceso. Esta situación deixaríanos aínda máis atrás do que estamos. O problema teno a cidadanía galega que debe enfrontar a este proceso co seu voto. Non podemos seguir cunha mentalidade de que precisamos favores e esmolas de todo o mundo.